Tanzimat Fermanı Ve Tarihi Önemi

Osmanlı Devletinin yenileşme çabasının mihenk taşı olarak kabul edilen Tanzimat Fermanı bu yazımızda tarihsel olarak gelişimini ve siyasal önemi üzerinde durulacaktır.

Tanzimat Fermanı Tarihi

Tanzimat dönemi genel olarak 3 Kasım 1839 yılında başladığı kabul edilse de bu tarihsel açıdan bir yanılgıdır. Çünkü yenileşme çabalarına en çok karşı çıkan yeniçerilerdi. Yeniçeri ocağının 1826 yılında kaldırılması Osmanlı’nın yenileşme çabasının önünde ki en büyük engel kalkmış oldu. Bunun yanında Loncaların ellerinin altında olan silahlı bir grubun dağılmasıyla ulema sınıfı desteğini kaybetmiştir. Bu tarihi olay sonucunda özellikle loncaların Osmanlı devletine karşı bir gücü kalmamıştır.

II.Mahmud dönemi birçok yenileşme çabasını içerisinde barındırdığı bir dönem olsa da birçok krizlerin yaşandığı dönem olarak da vurgulayabiliriz. Özelliklede Balkanlarında mevcuda gelen Rum Fetret dönemi ve neredeyse Osmanlı Devletinin sonunu getiren Mehmet Ali Paşa isyanı bu krizlerin belki de en önemlileridir. Bu krizlerin ardından Avrupalı Devletler ile anlaşmalar sonucunda devlet kısmen de olsa bir istikrar kazanmıştır.

Tanzimat Fermanının Amacı

Yukarı da belirttiğimz sebeplerden ötürü Tanzimat, krizler ile sarsılmış olan Osmanlı Devletini ve yıpranmış devlet kadrosunu düzenli bir devlet kadrosu oluşturarak, modern esaslara dayalı bir devlet haline getirmeyi amaçlamıştır.

Bu amaç kısmen de olsun bozulan devlet yapısını modern bir bakış açısıyla tekrar düzenlemek ve birçok sebepten ötürü yüksele geçen Avrupa devletleri karşısında yıkılmaya yüz tutan Osmanlı İmparatorluğunun korunması amacıyla yeniden teşkilatlandırılma süreci olarak ifade edilebilir.

Bu sebepten ötürü Tanzimat, ”..iktisadî-içtimaî temelleri çürüyerek yıkılmaya yüz tutan bir imparatorluğun yeni prensiplerle yeniden kurulma teşebbüsü” olarak nitelendirilebilir.

Bu yenileşme çabası peşinden ilan edilen Islahat Fermanı gibi birçok girişim ile destekleme çabası içerisine girişmiştir.

Tanzimat Fermanı ve Siyasi Önemi

1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı Osmanlı İmparatorluğu için artık yeni bir dönemin başladığını ifade eden bir belgedir. Tanzimat Fermanı ile birlikte ilk kez padişahın yetkileri belirli hukuk kurallarına göre sınırlandırılmıştır. Bununla birlikte bu Fermanla birlikte kamusal alanda yeni yenileşmeler yapılacağı üzerinde birçok vurgu yapılmış ve birey ile devlet arasında ki ilişki boyut değiştirmiştir.

Bunlara ek olarak artık devlet bir kanun devleti kavramı ile bütünleşmiş, hukuki alanların yeniden düzenlenmesi ve kamusal alana bu düzenlemelerin entegre edilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu dönemde kabul edilen bir diğer anlayış ise Osmanlı Devletinin yeni kurumlar ile kalkınabileceği anlayışıdır. Tüm bunlar göz önüne alındığında Osmanlı Devletinin yeniden düzenlenmesinde ki temel şart, ”iyi bir padişah değil” , ” değişen padişahların değişmeyen kurallara tabi oluşudur.” oluşmaktadır.

Kaynakça

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir