Fordizm ve Post Fordizm Nedir

Fordizm ve Post Fordizm Nedir adlı yazımızın ilk bölümleri ayrı ayrı Fordizm’i ve Post Fordizm’i kısaca tarihsel bağları içerisinde açıklamaya dayalıdır. Daha sonraki başlıklar ise iki büyük iktisadi ideolojinin farklarına değinilecek ve bu konu ile ilgili ileri okuma yapmak adına kaynakça verilerek yazımız sonlanacaktır.

Keyifli Okumalar.

Fordizm Nedir Kısaca

Fordizm ve Post Fordizm Nedir adlı yazımızın ilk başlığı olan Fordizm, iş gücü verimliliğinin hakim olduğu, sermayeyi arttırmayı amaç edinmiş ve üretimi montaj hattı üzerinden devam ettiren üretim sürecine verilen isimdir. Ekonomide tekelci düzenin ve yoğun sermaye birikiminin hakim olduğu dönem olarak özetlemek mümkündür.

Kitlesel üretim yoluyla kitlesel tüketimi amaçlayan Fordizm 20.yüzyılın başında 1970li yıllara kadar hakim olan iktisadi üretim sürecidir. Fordizm’in amacı sadece iktisadi süreci dizayn etmek değil insanların sosyal hayatlarını da dizayn etmektir. Fordizm nasıl ki malların bir standart üretimini tasarlarken aynı işlemi insanların sosyal yaşamını da bir standartta indirgemiştir. Fodizm’in isim babası olan Henry Ford, işçilerinin evlerine kadar bir sosyal dizayn yoluna gitmiştir. Hatta fabrikalarında çalışan işçilerin evlerine sosyal güvenlik ekipleri yollamış ve onların yeni insan modeline uygun yaşayıp yaşamadığını denetlemiştir.

Fordizm ve Post Fordizm Nedir adlı yazımızın ana kavramı olan Fordizm kavramını ironik bir biçimde ilk kullanan kişi bir Marksist olan Gramsci dir. 1920 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde meydana gelen iktisadi ve sosyal değişimi inceleyen Gramsci, düşen kar oranlarının artmasının tek yöntemi olarak üretim sürecinin mekanize bir hal alması ve organize edilmesinde yattığını belirtmiştir. Gramsci Fordizmi, Ford fabrikalarında emek sürecinin bilimsel ilkeler ışığında ve montaj hattı sistemiyle seri üretimin sağlanması şeklinde tanımlıyor.

Özet olarak Fodizm, işin yalnızca yeni tarzda örgütlenmesini değil aynı zamanda mevcut işin en ince parçalara varılana kadar parçalanmasını ve böylelikle işçilerin verimliliğinin artmasını hedeflemektedir. Bunun yanında mevcut işlerin parçalanmasıyla birlikte diğer sistemlere nazaran işçilerin daha fazla maaş almasını sağlıyor. Böylelikle işçiler bir tüketim sisteminin parçası haline geliyor. Bunu geniş yığınlara aktarılmasına sağlayan sisteme bizler Fordizm demekteyiz.

Fordist Aşamada Devletin Rolü

  • Düzenleme
  • Katılık
  • Toplu Pazarlık
  • Refahın Toplumsallaşması
  • Merkezileşme
  • Ülkesel politikalar
  • Araştırma ve geliştirmenin Firmalarca Finansmanı
  • Sanayilerin Yenilikçi Girişimi

Post Fordizm Nedir Kısaca

Fordizm ve Post Fordizm Nedir adlı yazımızın ikinci başlığı olan Post Fordizm, Fordizmle birlikte doyan piyasaya, aşırı katı emek – sermaye ilişkisine, uluslara arası rekabetin artışına bir cevap olarak kapitalizm tarafından ortaya konmuş yeni birikim sistemidir. Post Fordizm piyasaya esnek bir biçimde örgütlenmeyi öğütlemiştir. Bunun yanında devletlere ise emek ile sermayeyi deregüle etmesi ve yaratılmış olan katılıklardan kurtulması konusunda yardımcı olmuştur.

Fodizmden Post Pordizme geçiş iktissadi bir geçişin yanısıra yeni kültür ve yeni bireyciliğide beraberinde getirmiştir. Post Fordist yapı anti hiyerarşik yapısı ve bilginin değere dönüşmesi bakımından Fordizmden temelden ayrışmaktadır.

Post Fordizm’i özetlemek gerekirse; 1970 li yılların sonunda küreselleşmenin etkisi ve teknolojik devrimin meydana gelmesiyle iktisadi süreçlerde de değişmeler meydana gelmiştir. O güne kadar bir bant sistemi içerisinde olan iktisadi süreç artık bilgi ağırlıklı bir sisteme dönüşmeye başlamıştı. Eski sistemi organize eden Fordizm bu yeni meydana gelen gelişmeye ayak uyduramadı ve yerine gelen bilginin değerli olduğu sisteme bizler Post Fordizm demekteyiz.

Post Pordist Aşamada Devletin Rolü

  • Deregülasyon
  • Esneklik
  • Firma temelinde pazarlık
  • Sosyal Güvenliğin özelleştirilmesi
  • Adem-i Merkezileşme
  • Girişimci Devlet İlkesi
  • Bölgesel Politikalar
  • Devletçe finanse edilen yenilikler
  • Devletin öncülük ettiği yenilikler

Fordizm ve Post Fordizm Arasındaki Fark Nedir

  • Fordizm, emek ile sermaye ilişkisini katı bir biçimde düzenlerken Post Fordizm, esnek ilişkiyi hedeflemiştir.
  • Fordizm, kitlesel üretimi öncüllerken, Post Fordizm esnek üretimi öncüllemiştir.
  • Fordizm hiyerarşik bir yapıdadır. Bununla birlik Post Fordizm anti hiyerarşik yapıya sahiptir.
  • Fordizm kitlesel üretim temelinde üretimi gerçekleştirirken Post Fordizm küçük bölümlerde üretim gerçekleştirir
  • Fordizm mal stoklama kriterine göre hareket eder. Lakin Post Fordizm de mal stoklama gibi bir kriter yoktur.
  • Fordizmin örgütsel şeması dikey ve yatay bütünleşmeyken Post Fordimin, örgütsel şeması dikey ayrışma yani taşeronlaşmadır.
  • Devlet politikaları bakımından Fordizm Sosyal Devlet ile bağlantısı bulunurken Post Fordizmin, neo-liberal politikalar ile bütünleştiğini görmekteyiz.
  • Üretim sistemi açısından Fordizm bant üretimini tercih ederken Post Fordizm, modül üretimi tercih etmektedir.
Anarşizm Hakkında Bilgi Almak İstiyorsanız Anarşizm Nedir adlı yazımızı okuyabilirsiniz.

Kaynakça

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir